قهرمان ميرزا عين السلطنه
1782
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )
روزنامهء پتى پاريزين « 1 » و وى ايستوره « 2 » يا يك روزنامهء ديگر بنام « دى مانش » « 3 » آبونه بودند . من خودم نداشتم . اما همه مال من بود . خيلى خيلى اين جنگ كار روزنامهنويسها را آسان كرده بود . روسها هرگز آنقدر مضمحل و خوار [ و ] خفيف نشده بودند . متجاوز از صدهزار اسير روس در ژاپن است . بد نيست اسم سردارهاى طرفين را آنقدر كه در خاطر دارم بنويسم : سردارهاى ژاپن سردار كل مارشال اوياما سه اردو در تحت ادارهء او ، جنرال اكو ، جنرال كردكى ، جنرال نودزو با خيلى جنرالهاى ديگر كه اسامى آنها را نمىدانم با دويست و پنجاه هزار قشون . روس تا شكست موكدن : سردار كل جنرال كوره پاتكين با سه اردو ، جنرال لى يندويچ ، جنرال كرى كم برك ، جنرال ساخارف با دويست و پنجاه هزار قشون . پس از شكست شديد موكدن كوره پاتكين استعفا كرد . به جاى ليندويچ سردار اردوى اول شد . ليندويچ سردار كل شد كه تا حال هم جنگ نكرده نشسته و تماشا مىكند . اميرال بحر ژاپن كه تمام اين فتوحات بواسطهء او شد خصوصا اين جنگ آخر در حقيقت او روسها را تمام كرد و افتخار اين فتوحات تمام بواسطهء اوست اميرال توگو ، اميرال كامودا با چند نفر ديگر . روس اول آن پدرسگ بدريش الكس اف بود كه به قدر ملاحى كار از دستش صورت نگرفت . ثانيا ماخارف شد كه با كشتى پطرپلوسك با هفتصد نفر ملاح بواسطهء مين دريائى كشتيهاى ژاپن طعمهء ماهى شد . گر اندوك گريل پسر عموى امپراطور در اين كشتى بود . فقط او با چند مجروح و زخمى نجات يافتند . ثالثا اميرال اسكريدلف بود از وسط راه برگشت به جهت آنكه پرت آرتور محاصره شد . با اين دسته كشتيهاى بالتيك پنج اميرال رفت . رئيس آنها اميرال رجت و لنسكى بود دو نفر كشته . اين رجت ولنسكى با دو نفر ديگر مجروح و اسير شده الان در مريضخانهء يكى از بنادر ژاپن مشغول معالجه است . اين دسته كشتيهاى بالتيك هفتاد كشتى بود . در ظرف يك شبانهروز شكسته اسير و فرارى و غرق شدند كه ابدا اين تصور نمىرفت بلكه ظن غالب فتوحات را نسبت به اين طرف مىدادند . فاتح پرت آرتور جنرال نوكى بود . از روس جنرال استوسل كه با كمال رشادت و افتخار تسليم شد . اگر همه سردارهاى روس مثل اين جنرال از عهدهء خدمات خود برآمده بودند كارش به اين نمىرسيد كه در طهران تصنيف ساخته در سركوچه بخوانند .
--> ( 1 ) - Petit Parisien . ( 2 ) - شناخته نشد . ( 3 ) - Dimanche .